Stan faktyczny

Na posesji na której odbywały się prace remontowe zawaliło się rusztowanie, które uszkodziło przyczepę campingową znajdującą się na terenie posesji sąsiedniej. Prace remontowe wykonywał przedsiębiorca, który w zakresie swojej działalności zawodowej trudni się remontami budynków. Przedsiębiorca ten nie posiadał przy tym ubezpieczenia pokrywającego tego typu szkody.

Pytanie prawne

Czy w przedstawionym powyżej stanie faktycznym zleceniodawca, mając na uwadze fakt, iż zlecił on prace remontowe przedsiębiorcy nie posiadającemu ubezpieczenia, ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą za szkodę wyrządzoną przez tego przedsiębiorcę.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964r. kodeks cywilny

W przedstawionym powyżej stanie faktycznym zleceniodawca, przy założeniu, że nie ponosi winy w wyborze zleceniodawcy lub zleceniodawca jest profesjonalistą, nie ponosi odpowiedzialności odszkodowawczej. Na wyłącznie tej odpowiedzialności nie ma wpływu brak ubezpieczenia wykonawcy, albowiem fakt powierzenia prac przedsiębiorcy nie posiadającemu ubezpieczenia nie pozostaje w normalnym związku przyczynowo skutkowym z zaistniałą szkodą, w związku z czym nie ma podstaw do zarzucenia zleceniodawcy spowodowania tej szkody.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 429 k.c. kto powierza wykonanie czynności drugiemu, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną przez sprawcę przy wykonywaniu powierzonej mu czynności, chyba że nie ponosi winy w wyborze albo że wykonanie czynności powierzył osobie, przedsiębiorstwu lub zakładowi, które w zakresie swej działalności zawodowej trudnią się wykonywaniem takich czynności.
Na podstawie wskazanego przepisu stwierdzić należy, iż przesłanki odpowiedzialności powierzającego czynności drugiemu są następujące:
- wina powierzającego wykonanie czynności (wina w wyborze),
- uprawnienie osoby, której powierzono wykonanie czynności, do samodzielnego działania; nie podlega ona kierownictwu powierzającego i nie ma obowiązku stosować się do jego zaleceń;
- wyrządzenie szkody ma nastąpić przy wykonywaniu powierzonej czynności, a nie przy sposobności tego wykonywania; chodzi tu o funkcjonalny związek szkody ze sposobem wykonania czynności.
W katalogu tym nie wymieniono winy sprawcy szkody, gdyż nie jest ona przesłanką odpowiedzialności na podstawie art. 429 k.c. Jeśli sprawca szkody działał w sposób zawiniony, wówczas jego odpowiedzialność i osoby powierzającej wykonanie czynności jest solidarna, gdy zaś powierzający naprawi szkodę, to będzie miał regres do sprawcy, z reguły na podstawie art. 441 § 3 k.c.
Uchybienia powierzającego czynność w zakresie wyboru stanowią o jego winie, przy czym ustawa wprowadza wzruszalne domniemanie winy. Ciężar dowodu braku winy spoczywa na powierzającym czynność. Powierzający zwolni się od odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że wybór był właściwy, dokonany przy zachowaniu należytej staranności. Tym samym nie ma podstaw do przypisania mu jakiegokolwiek niedbalstwa, a tym bardziej winy umyślnej. Ocena w tym przedmiocie może być odniesiona jedynie do okoliczności konkretnego przypadku.
Ustawa przyjmuje ponadto skuteczność dowodu ekskulpującego w postaci wykazania, że czynność została powierzona osobie, przedsiębiorstwu lub zakładowi, które w zakresie swej działalności zawodowej trudnią się wykonywaniem takich czynności. Alternatywne ujęcie okoliczności ekskulpujących nie ponosi winy w wyborze albo że wykonywanie czynności powierzył osobie (...)daje podstawę do wniosku, iż są to okoliczności niezależne.
Dodatkowo zwrócić należy uwagę na fakt, iż zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego W świetle art. 429 k.c. zleceniodawca jest co prawda zwolniony od odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez przedsiębiorstwo trudniące się zawodowo wykonywaniem powierzonych przez niego robót, nie jest natomiast zwolniony od odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną jego własnym zaniedbaniem (tak SN w wyroku z dnia 11 listopada 1977 r., IV CR 308/77, OSNCP 1978, nr 9, poz. 160). Chodzi tu o jednak takie zaniedbania, które bezpośrednio lub pośrednio prowadzą do powstania szkody, natomiast kwestia posiadania przez wykonawcę ubezpieczenia lub jego braku nie ma wpływu na powstanie szkody. Odpowiedzialność zleceniodawcy może zachodzić wtedy, gdy szkoda pozostaje w normalnym związku przyczynowym z własnym jego zaniedbaniem, niezależnym od zaniedbań wykonawcy, np. gdy zleceniodawca mimo ostrzeżenia go o niemożliwości uniknięcia szkody godzi się na kontynuowanie robót.
Z posiadanych informacji wynika, iż w niniejszej sprawie właściciel posesji na której wykonywany był remont powierzył pracę przedsiębiorcy zajmującemu się remontami. Z informacji tych wynika także, iż szkoda powstała tylko w wyniku działania wskazanego przedsiębiorcy. Nie ma podstaw do przyjęcia aby brak sprawdzenia przez zleceniodawcę czy przedsiębiorca, któremu zlecił on wykonanie prac posiadał polisę ubezpieczeniową stanowił zaniedbanie, które przyczyniło się do powstania szkody. Na zleceniodawcy spoczywa jedynie ciężar sprawdzenia czy przedsiębiorca jest profesjonalistą.

Podsumowanie

W związku z powyższym uznać należy, iż w opisywanym przypadku zleceniodawca może uwolnić się od odpowiedzialności odszkodowawczej w sytuacji gdy wykaże, że zlecił wykonanie prac budowlanych z zachowaniem należytej staranności (zlecił je osobie co do której miał uzasadnione podstawy przypuszczać, iż jest ona w stanie należycie je wykonać) lub przedsiębiorca je wykonujący w zakresie swej działalności zawodowej trudni się wykonywaniem remontów. Dla zaistnienia obu przedstawionych powyżej przesłanek ekskulpacyjnych nie ma przy tym znaczenia nieposiadanie ubezpieczenia przez wykonawcę.