ZATARACIE SKAZANIA

W polskim prawie karnym została uregulowana w art. 106-108 kodeksu karnego instytucja zatarcia skazania. Z chwilą uprawomocnienia się skazującego wyroku karnego fakt ten trafia do Krajowego Rejestru Karnego (KRK) . Po upływie określonego czasu fakt skazania ulega zatarciu, jak również rejestr karny osoby, która dopuściła się przestępstwa zostaje wyczyszczony. Wszelkie dane o skazaniu ulegają usunięciu z KRK. Od tego momentu skazanie uważa się za niebyłe, skazany nie będzie mijał się z prawdą jeśli powie, że nie był karany.
Zgodnie z kodeksem karnym z 1997r. zatarcie skazania następuje z mocy prawa lub na wniosek skazanego. Zasadą było, że wszystkie przestępstwa po upływie określonego czasu ulegają zatarciu, natomiast w roku 2005 wprowadzono wyjątek, określony w art. 106a kodeksu karnego, mówiący, iż nie podlega zatarciu skazanie na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajowości w sytuacji gdy pokrzywdzony był małoletnim poniżej 15 lat.
W razie skazania na karę pozbawienia wolności lub karę 25 lat pozbawienia wolności zatarcie skazania następuje z mocy prawa z upływem 10 lat od wykonania lub darowania kary albo przedawnienia jej wykonania. Skazanemu przysługuje prawo do ubiegania się o zatracie skazania po upływie 5 lat, w tym celu zainteresowany składa wniosek , a Sąd może zarządzić zatarcie skazania, jeżeli skazany w tym okresie przestrzegał porządku prawnego , a wymierzona kara pozbawienia wolności nie przekraczała 3 lat.
Odrębną sytuacją jest skazanie na pozbawienie wolności z warunkowym zawieszeniem. Wyrok skazujący ulega wówczas zatarciu z mocy prawa po sześciu miesiącach od pomyślnego zakończenia czasu próby , na który zawieszono karę. Skazanemu nie przysługuje prawo do złożenia wniosku o skrócenie tego sześciomiesięcznego okresu. W sytuacji gdy Sąd wobec skazanego dodatkowo orzekł karę grzywny do zatarcia nie może dojść przed jej zapłatą.
W przypadku kary dożywotniego pozbawienia wolności zatarcie skazania następuje z mocy prawa z upływem 10 lat od uznania jej za wykonaną, od darowania kary albo od przedawnienie jej wykonania. U osoby skazanej na grzywnę albo karę ograniczenia wolności wyrok zaciera się z mocy prawa z upływem 5 lat od wykonania lub darowania kary albo od przedawnienia jej wykonania. Jednakże na wniosek skazanego Sąd może zarządzić zatarcie skazania już po upływie 3 lat.
Jeżeli orzeczono środek karny, np. pozbawienie praw publicznych, zakaz prowadzenia pojazdów, wówczas zatarcie nie może nastąpić przed jego wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem jego wykonania.
W sytuacji, gdy Sąd odstępuje od wymierzenia kary, zatarcie następuje z mocy prawa z upływem roku od dnia prawomocnego orzeczenia.
Jeżeli sprawcę skazano za dwa lub więcej nie pozostających w zbiegu przestępstw, jak również gdy skazany po rozpoczęciu, lecz przed upływem okresu wymaganego do zatarcia skazania ponownie popełnił przestępstwo, dopuszczalne jest tylko jednoczesne zatarcie wszystkich skazań.
Dane gromadzone o osobach w KRK są udostępniane zgodnie z zasadami określonymi w ustawie z dnia 24 maja 2000r o KRK.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 2000r o Krajowym Rejestrze Karnym każdemu przysługuje prawo do uzyskania informacji , czy jego dane osobowe zgromadzone są w Rejestrze. Osobie, której dane osobowe znajdują się w zbiorach danych zgromadzonych w Rejestrze, na wniosek, udostępnia się informację o treści wszystkich zapisów dotyczących tej osoby. Określony został, w drodze rozporządzenia przez Ministra Sprawiedliwości , wzór formularza zapytania o udzielenie informacji pochodzących z rejestru karnego, a dodatkowo w art. 19 ust.2 enumeratywnie zostały określone elementy jakie powinien zwierać taki wniosek. W sytuacji gdy wniosek nie spełnia wymogów o których mowa w art. 19 ust. 3 ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym, wzywa się wnioskodawcę do usunięcia braków w terminie 14 dni, z pouczeniem, że nieusunięcie braków spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania.
Informację z Krajowego Rejestru Karnego można uzyskać:
- w Biurze Informacyjnym Krajowego Rejestr Karnego
- w Punktach Informacyjnych Krajowego Rejestru Karnego przy sądach powszechnych na terenie kraju.
Wysokość opłaty za wydanie informacji o osobie z Krajowego Rejestru Karnego wynosi 50 zł.
Opłatę uiszcza się w znakach opłaty sądowej, które należy nakleić na formularz zapytania.
Przedstawiona instytucja zatarcia skazania ma duży wpływ na życie społeczne w państwie. Celem jej jest przeciwdziałanie wykluczeniu ze społeczeństwa ludzi, którzy złamali prawo, odbyli karę i chcą powrócić do normalnego życia.

Autor: Agnieszka Laskus - Prawnik