Czy przebywając na urlopie wychowawczym przysługuje zasiłek (jestem zatrudniona na umowę o pracę na czas nieokreślony). Jeśli tak to w jakiej wysokości oraz przez jak długi okres czasu?

Zgodnie z art. 29 ustawy o Świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego urodziła dziecko, przy czym, gdy prawo do zasiłku macierzyńskiego powstało w okresie urlopu wychowawczego, zasiłek macierzyński przysługuje za okres odpowiadający części urlopu macierzyńskiego, która przypada po porodzie. Sposób określenia wysokości zasiłku macierzyńskiego określa art. 31. 1 ustawy, który stwierdza, iż miesięczny zasiłek macierzyński wynosi 100 % podstawy wymiaru zasiłku. Sposób określenia podstawy wymiaru zasiłku określa art. 36 ust. 1 i 2 ustawy, które wskazują iż podstawę wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego ubezpieczonemu będącemu pracownikiem stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy, jeżeli niezdolność do pracy powstała przed upływem okresu, o którym mowa powyżej (12 miesięcy), podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie za pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia. Dodatkową kwestią, mogącą powstać przy przechodzeniu na urlop wychowawczy, jest kwestia uzyskania zasiłku rodzinnego, na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 4 ust 1 tej ustawy zasiłek taki przysługuje między innymi rodzicom dziecka, na częściowe pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem dziecka, jeśli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku przebywania na urlopie wychowawczym matce lub ojcu przysługuje dodatek (400 zł) z tytułu opieki nad dzieckiem w tym okresie, jednak nie dłużej niż:
- 24 miesięcy kalendarzowych;
- 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu;
- 72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Jednakże dodatek ten nie przysługuje w okresie korzystania z zasiłku macierzyńskiego w okresie urlopu wychowawczego.
2. Czy ze względu na ciążę można przerwać urlop wychowawczy i w przypadku konieczności przebywania na zwolnieniu lekarskim przysługuje wówczas zasiłek chorobowy? Jeżeli tak to jakiej wysokości i przez jak długi okres czasu? Przez kogo płatny: przez Pracodawcę czy ZUS?

Jak wskazano w powyższych przepisach, stan ciąży nie jest przesłanką do przerwania okresu urlopu wychowawczego. Pracownica w tym okresie uzyska bowiem świadczenie w postaci zasiłku macierzyńskiego.
Nie jest także możliwe uzyskanie zasiłku chorobowego na podstawie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Art. 12 ust. 2 tejże ustawy wskazuje, iż zasiłek chorobowy nie przysługuje za okresy niezdolności do pracy przypadający w czasie urlopu wychowawczego.

3. W jakim terminie trzeba poinformować pracodawcę o zamiarze przerwania urlopu wychowawczego?

Zasady określające procedurę przerwania urlopu wychowawczego reguluje art. 1863. kodeksu pracy, który wskazuje, iż pracownik może zrezygnować w każdej chwili z urlopu wychowawczego za zgodą pracodawcy, a w przypadku braku takiej zgody, po uprzednim zawiadomieniu pracodawcy, najpóźniej na 30 dni przed terminem zamierzonego podjęcia pracy. Wówczas pracodawca jest obowiązany zastosować się do terminu wskazanego przez pracownika i dopuścić go do pracy w tym terminie. Ustawodawca nie określa wprost formy, w jakiej pracownik zgłasza rezygnację z urlopu. Oznacza to, że pracownik może ją zgłosić pracodawcy także ustnie, gdyż Istotne jest przede wszystkim, aby decyzja dotarła do wiadomości pracodawcy.

4. Czy jeżeli ciąża przypadała w czasie trwania urlopu wychowawczego to po urodzeniu dziecka przysługuje urlop macierzyński w pełnym wymiarze? W jaki sposób wówczas wyliczana jest wysokość zasiłku macierzyńskiego?

Zgodnie z art. 180 kp urlop macierzyński przysługuje pracownicy w wymiarze określonym w ustawie (odpowiednio 16,18, 26 tygodni), gdzie ustawa wskazuje także termin udzielenia takiego urlopu. Są to tygodnie przypadające bezpośrednio po narodzinach dziecka (z ewentualnością uzyskania urlopu w wymiarze 2 tygodni przed planowaną datą porodu). Urlop wychowawczy przeznaczony jest na regenerację sił po porodzie oraz opiekę nad nowo narodzonym dzieckiem, stąd też urlop ten nie może być przesuwany. Należy wskazać w tym miejscy, iż pracownica, która urodził dziecko w trakcie urlopu wychowawczego, nie jest pokrzywdzona finansowo, gdyż uzyska zasiłek macierzyński.

5. Czy jeżeli Pracodawca po powrocie pracownika z urlopu wychowawczego proponuje inne stanowisko, niższą pensję oraz inne uposażenie, to czy jest to równoznaczne z wypowiedzeniem warunków pracy i jeżeli pracownik tego nie przyjmie, ze zwolnieniem za wypowiedzeniem ze strony Pracodawcy?

Zgodnie z treścią art. 1864. kodeksu pracy Pracodawca dopuszcza pracownika po zakończeniu urlopu wychowawczego do pracy na dotychczasowym stanowisku, a jeżeli nie jest to możliwe, na stanowisku równorzędnym z zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu lub na innym stanowisku odpowiadającym jego kwalifikacjom zawodowym, za wynagrodzeniem nie niższym od wynagrodzenia za pracę przysługującego pracownikowi w dniu podjęcia pracy na stanowisku zajmowanym przed tym urlopem. Istniejące orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, iż dopuszczalne jest dokonanie pracownicy czy innej osobie powracającej do pracy po urlopie wychowawczym wypowiedzenia dotychczasowych warunków pracy i płacy w trybie określonym w art. 42 k.p., jeżeli istnieje uzasadniona przyczyna wypowiedzenia (np. pracodawca nie dysponuje stanowiskiem zarówno dotychczasowym jak i równorzędnym, które odpowiada kwalifikacjom pracownicy, dostępne stanowiska pracy są wynagradzane w sposób mniej korzystny). W takim przypadku zastosowanie art. 42 kp może w konsekwencji doprowadzić do rozwiązania stosunku pracy, jeśli pracownik odmówi przyjęcia zaproponowanych przez pracodawcę warunków.

6. Jeżeli urlop wychowawczy zostanie planowo zakończony powrotem do pracy, a następnie ze względu na ciąże będę na zwolnieniu lekarskim to w jaki sposób będzie liczona podstawa zasiłku chorobowego i czy wówczas przysługuje zasiłek?

Zgodnie z art. 36 ustawy o Świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, do ustalenia wysokości zasiłku chorobowego podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi przeciętne wynagrodzenie (przychód) pracownika i wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy (ust. 1) lub jeżeli niezdolność do pracy powstała przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1, podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie za pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia. (ust. 2). Zgodnie z art. 38 ustawy Przeciętne miesięczne wynagrodzenie stanowiące podstawę wymiaru zasiłku chorobowego ustala się przez podzielenie wynagrodzenia osiągniętego przez ubezpieczonego będącego pracownikiem za okres, o którym mowa w art. 36 ust. 1 i 2, przez liczbę miesięcy, w których wynagrodzenie to zostało osiągnięte, przy czym wynagrodzeniem przyjmowanym do ustalenia podstawy jest przychód pracownika, od którego była wymierzana składka na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniu składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe. Do ustalania podstawy wymiaru zasiłku chorobowego przyjmuje się więc przychód pracownika nie ubruttowiona więc nie uwzględniający kwoty składek), ale brutto, czyli przed potrąceniem podatku od dochodów osób fizycznych.
Artykuły 41-42 w sposób szczegółowy określają jakie dodatkowe składniki wynagrodzenia uwzględnia się lub też nie przy wliczaniu do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego, a w sposób ich uwzględnienia.

Warto wskazać także, iż zgodnie z art. 43 ustawy podstawy wymiaru zasiłku nie ustala się na nowo, jeżeli między okresami pobierania zasiłków zarówno tego samego rodzaju, jak i innego rodzaju nie było przerwy albo przerwa była krótsza niż 3 miesiące kalendarzowe.

Art. 45 ustawy wskazuje także minimalną podstawę wymiaru składki, wskazując iż co do zasady podstawa wymiaru zasiłku chorobowego z tytułu pracy w pełnym wymiarze czasu pracy nie może być niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę, po odliczeniu kwoty odpowiadającej 18,71 % tego wynagrodzenia.